پنج شنبه , آذر ۲۳ ۱۳۹۶
Home / آخرین اخبار / پیوند سر در انسان و چالشهای پیش رو

پیوند سر در انسان و چالشهای پیش رو

نوروسافاری | در تاریخ ۱۷ نوامبر ۲۰۱۷  گزارشی در رسانه های بین المللی منتشر شد مبنی بر انجام موفق اولین پیوند سر انسان روی جسد [۳-۱]. ادعا شده در این جراحی ۱۸ ساعته نخاع و اعصاب و عروق گردنی از جسد یک انسان به انسان دیگری پیوند زده شده است و این عمل جراحی با توجه به پاسخهای مشاهده شده در اندامها با تحریک الکتریکی نواحی عصبی مرکزی، موفقیت آمیز بوده است. انتشار خبر توسط جراح و دانشمند ایتالیایی سرجیو کاناوارو بوده و جراحی با همکاری تیم پزشکی در چین صورت گرفته است. این خبر جنجالی منجر به انتشار گزارشهای خبری متعددی از طرف رسانه های معتبر علمی شده است که متاسفانه بیشتر آنها با سوگیری منفی و با انتساب القاب زننده به ایشان است [۷-۵].  در این مقاله سعی خواهم داشت تا بدون سوگیری و با رویکردی علمی به جنبه های گوناگون پیوند سر در انسان نظیر امکان انجام آن و بحثهای علمی، فلسفی و اخلاقی آن بپردازم. اول صحبتهای جالب سرجیو کاناوارو را در روز مصاحبه خبری بخوانیم که جنجال اخیر را به پا کرده است: 

“طبیعت برای زمانی بیش از حد طولانی قوانین خود را به ما تحمیل کرده است.

“ما متولد می شویم، رشد می کنیم، پیر می شویم و می میریم.

برای میلیونها سال انسانها تکامل یافته و ۱۱۰ میلیارد انسان تاکنون در این روند حیات، جان خود را از دست داده اند.

این یک نسل کشی در مقیاسی وسیع بوده است.

ما وارد دوران تاریخی شده ایم که سرنوشتمان را در دستان خودمان بگیریم.

این همه چیز را تغییر خواهد داد. این موفقیت شما را در هر سطحی تغییر خواهد داد.

پیوند اولیه سر انسان در روی انسان، تحقق یافته است. عمل جراحی ۱۸ ساعت طول کشید و مقاله آن در چند روز آینده منتشر خواهد شد.

همه می گفتند این کار غیرممکن است، اما جراحی موفقیت آمیز بود” [۳].

از دید یک محقق علوم اعصاب این جسارت و داشتن چنین روحیه ای، فی نفسه تحسین برانگیز و قابل ستایش است. اصولا “کار یک دانشمند انجام غیر ممکنهاست” حتی اگر هیچ وقت به موفقیت نهایی منجر نشود. در این مقاله تلاش خواهم کرد با رویکردی کاملا علمی، بدون حب و بغض و حسادت رایج در محیطهای علمی، به این مساله نگاهی نقادانه داشته باشم. اول چالش مورد نظر در هر مورد مطرح شده و سپس بعد از علامت ### راه حلهای احتمالی ذکر شده اند.

چالشهای پیش رو و راه حلهای احتمالی:

  1. موفقیت در مدلهای حیوانی کامل و پایدار نبوده است، نه ارتباط عملکردی کاملی بین سر پیوند زده شده و بدن در مدلهای حیوانی ایجاد شده و نه این حیوانات توانسته اند برای مدتی طولانی زنده بمانند [۱۰-۹].   در سال ۱۹۷۰ روبرت وایت توانست سر یک میمون را به میمونی دیگر پیوند بزند و میمون ۹ روز زنده بوده است و به علت پس زدن ارگان پیوندی توسط بدن جدید، میمون مرده است [۲۰, ۱۵].  میمون پیوند زده شده توسط کاناوارو بعد از پیوند توانایی دیدن، حرکت دادن چشمها و خوردن را داشته است ولی به خاطر پیوند نزدن نخاع، از گردن به پایین فلج بوده است [۱۶]. همچنین دانشمندی روس در سال ۱۹۵۰ همچنین یا پیوند زدن عروق گردن یک سگ به سر سگ دیگری دانشمندان توانست به مدت ۲۹ روز سر جدا شده سگ را زنده و دارای واکنش نگه دارند (فیلم زیر).    ### جدی ترین سوالی که در مورد کار و ادعای ایشان مطرح هست همین نکته است که میزان آزمایشات حیوانی و موفقیت در این مدلها فعلا برای شروع کار در انسان کافی به نظر نمی رسد، توضیح احتمالی ممکن است انجام کارهای منتشر نشده ای توسط ایشان باشد که اینقدر به موفقیت کارشان در انسان اطمینان دارند (بیان شانس ۹۰ درصدی موفقیت توسط ایشان در مصاحبه با آتلانتیک).

                 

  2. مدتهاست افراد قطع نخاعی چشم به پیشرفتهای دانشمندان در ساخت تحریک کننده های جدید  اعصاب نخاعی، تولید فاکتورهای رشد عصبی موثرتر و کمکهای روبوتیک برای بازگرداندن تواناییهای خود دوخته اند و در این حیطه وارد دورانی شده ایم که این افراد به زودی قادر به راه رفتن خواهند بود. دو سال پیش نخاع به شدت آسیب دیده کودکی در ناحیه گردن ترمیم شد که البته به طور کامل جدا نشده بود و پیوند از خود فرد به وی و در کودک بوده است [۱۱]. چرا ایشان با وجود این همه چالش در بیماران دچار آسیب نخاعی به حل مشکل این گروه نمی پردازند؟   ### این چالش به نظر زیاد منطقی نمی رسد. ماهیت این دو کار با هم متفاوت است. در افراد دچار آسیب نخاعی به مرور زمان تغییرات زیادی در سطح قطع شده نخاع اتفاق میافتد در حالی که ایشان نخاع سالم را قطع و در برابر نخاع سالم تازه قطع شده فرد دیگر قرار می دهند و سالم بودن بافت و اعصاب و طول زمان کم در جراحی ممکن است شانس برقراری ارتباطات جدید را بدهد.
  3. میلیونها عصب ارتباط بین مغز و اندامها را از طریق نخاع برقرار می کند که اتصال دقیق مجدد آنها در صورت قطع شدن هنوز میسر نشده است. ### چالش بسیار مهمی است، هنوز ابزارهایی که بتوانیم با دقت این چند میلیون ارتباط را ببینیم و درست متصل کنیم نداریم. یکی از نکاتی که ایشان از تواناییهای خاص تکنیکی خود می دانند حل این مساله است. مدعی هستند با کاربرد ترکیبات شیمیایی خاص و بی حرکت نگه داشتن یک ماهه فرد می توان این ارتباطات را تا حدی درست برقرار کرد.
  4. در صورت میسر شدن پیوند میزان درد احساس شده توسط دریافت کننده باور نکردنی خواهد بود. و تجربه ای بدتر از مرگ را برای فرد به همراه خواهد داشت. ### ممکن است اینگونه باشد ولی امکان کنترل درد هم طبیعتا با دارو یا روشهای دیگر وجود خواهد داشت و شاید نتوان این مساله را قبل از انجام کار مانعی برای عدم انجام این کار دانست.
  5. در صورت امکان پیوند هیچ مقدار داروی سرکوب کننده ایمنی جهت جلوگیری از رد پیوند کافی نخواهد بود. ### روشهای مهندسی ژنتیک پیشرفتهای شگرفی داشته است و شاید بتوان با دستکاریهای خاصی صرفا فقط از داروها کمک نگرفت و راه حلی برای این مساله یافت.
  6. کار ایشان مشابه آزمایشاتی است که دکتر جوزف منگل در زندانهای آشوویتز آلمان نازی انجام میداد [۴]. ### با این بیان موافق نیستم چون کار ایشان با رویکرد درمانی و اهداف بشردوستانه در حال انجام است (با توجه به اظهارات خودشان در مصاحبه ها).
  7. کار ایشان اخلاقی نیست و مراکز علمی اروپا و امریکا اجازه انجام این کار روی انسان را به ایشان نداده اند. ### شاید شروع کار در انسان هنوز زود باشد و نیاز به انجام کارهای بیشتری روی مدلهای حیوانی احساس می شود.
  8. شخصیت و طرز فکر فرد اهدا کننده سر روی بدن جدید با پیوند سر تغییر خواهد یافت. گزارشهایی در مورد انتقال نوع خاصی از خاطرات به فرد جدید با پیوند اندامی خاص وجود دارد [۸]. امروزه پیشرفهای قبال توجهی در پیوند ارگانها با استفاده از خوکهای دستکاری ژنتیکی شده میسر شده است. ### ممکن است یکی از چالشها هم همین باشد ولی مانع مهمی نخواهد بود و شاید نیاز به ایجاد شاخه جدیدی در روانشناسی و علو شناختی برای بررسی و درمان اختلالات آنها داشته باشیم.
  9. مغز با همراهی و هماهنگی بدن عملکردهای خود را شکل می دهد. این هماهنگی به هم خواهد  ریخت. مثلا مغز یک موسیقیدان در بدن یک کارگر ساختمانی ممکن است توانایی بروز مهارتهای موسیقیایی را نداشته باشد.   ### شاید بشود این چالش را با انتخاب بدنهایی خاص تا حدی حل کرد ولی احتمالا نیاز به کلونینگ انسانی داشته باشد که باز بحثها و چالشهای اخلاقی خود را خواهد داشت.
  10. چرا در این مورد پیوند در انسان قبل از انتشار مقاله علمی گزارش رسانه ای منتشر شده است؟ ### شاید به خاطر اهمیت بیش از حد موضوع دست به این کار زده باشند یا اعتماد کامل به موفقیت خودشان.
  11. عورض بلند مدت انجام چنین جراحی قابل پیش بینی نیست. ### طبیعتا عوارض متنوعی خواهد داشت که حتما باید حل شود ولی دلیلی برای عدم انجام این کار نیست.
  12. جاودانه شدن یک انسان اخلاقی نیست. ### سوال فلسفی است و باید متخصصین مربوطه پاسخ بدهند ولی از دید یک عصب شناس مشکلی ندارد.
  13. ثروتمندان، بدنهای ورزشکاران در ۲۰ تا ۳۰ سالگی را ممکن است به عنوان جسم بعدی خود انتخاب کنند و این منجر به کشتن افرادی خواهد شد که انتخاب می شوند. ### نیاز به تدوین قوانین سفت و سخت در صورت میسر شدن این جراحی وجود خواهد داشت.
  14. به علت تفاوتهای بیوشیمیایی در مغز جدید با قبلی، احتمالا هوشیاری معمول در مغز پیوند شده به وجود نخواهد آمد. ### هنوز ماهیت هوشیاری را دقیق نمی دانیم که بتوانیم بفهمیم چه قدر مرتبط با بدن است و چه قدر مربوط به مغز. مطالعات اخیر اهمیت جسم، به ویژه سیستم عصبی واگ در دستگاه گوارش را در کنترل هوشیاری پررنگ ساخته است ولی واقعا چه اتفاقی خواهد افتاد را باید صبر کرد و دید. اتفاقا این مساله به درک دقیق هوشیاری هم کمک خواهد کرد.
  15. مغز در بدن تازه دچار جنون خواهد شد.  ### شرایط سخت و پیچیده ای در برابر مغز پیوند شده خواهد بود ولی ابتلا به جنون صرفا یک پیش بینی بدبینانه است،لزوما ممکن است اینگونه نشود.
  16. سر یا بدن پیوندی ممکن است در طول جراحی آسیب ببیند. ### با سرد کردن هر دو اندام و تزریق داروها و ترکیبات ویژه و برقراری خونرسانی مجدد سریع امکان انجام این کار با حداقل آسیب وجود دارد.
  17. چشم  و گوش و زبان و پوست و همچنین غده هیپوفیز و بزاقی در سر پیوند شده علاوه بر مغز باید درست کار کنند. ### علاوه بر مغز، چالش درست کار کردن این ارگانها را هم داریم که در مدل حیوانی نشان داده شده است که احتمال کارکرد صحیح وجود دارد.
  18. چسب به کار رفته جهت چسباندن نخاع (ترکیبی از پلی اتیلن گلیکول) برای پیوند نخاع کارایی ندارد. ### در موش کوچک آزمایشگاهی روش به کار رفته موفق بوده است و حیوان توانایی راه رفتن را بعد از ۲ روز به دست آورده است [۱۹].
  19. کمای طولانی مدت پزشکی (یک ماهه) مورد نظر برای ایجاد پیوند جدید بین مغز و نخاع مشکلات پزشکی نظیر افت عملکرد مغزی، عفونت و ایجاد لخته های خونی را به همراه خواهد داشت. اگر بیمار زودتر از مدت مورد نظر برای برقراری ارتباط از کما خارج شود امکان دارد ارتباطات قطع شده یا اتصالات اشتباه برقرار شوند. ### حتما باید طول مدت بیهوشی کنترل شده و عوارض ذکر شده با روشهای پزشکی و دارویی کنترل شود.
  20. امکان انجام این کار وجود ندارد و دکتر کاناوارو خودش اینرا می داند و ادامه این تبلیغات جهت بهره برداری تجاری و فروش بیشتر یک بازی رایانه ای است که از کاراکتر ایشان و بحث پیوند سر استفاده کرده است [۲۱]. ### بدبینانه ترین نظر مطرح شده است که ایشان وجود چنین ارتباط و منافعی را چندین بار رد کرده اند.
  21. این کار را نمی توان پیوند سر نامید بلکه فعلا یاید اسم آنرا پیوند بدن گذاشت [۱۷]. ### شاید این اصطلاح درست تر باشد چون سر است که بدن می گیرد از سوی دیگر در صورتی که صرفا سر پیوند شده و نخاع پیوند نشود، سری را خواهیم داشت که روی یک بدن زنده مانده است و عملا پیوند بدن بوده است.
  22. کار ایشان به حیثیت جامعه پزشکی آسیب خواهد زد. ### به نظر در صورت عدم موفقیت ایشان رسانه های پزشکی رسالت دارند جامعه را توجیه کنند. این کار صرفا به عنوان یک تحقیق باید دیده شود که می تواند موفقیت آمیز باشد یا نه و به نظر چالش مهمی برای حیثیت جامعه پزشکی نخواهد بود.  
  23. موفقیت واقعی باید با بقای طولانی مدت سر روی بدن جدید و کنترل حرکات بدن در حالت هوشیار اندازه گیری شود. ### حتما باید ایشان این کار را اول روی حیوانات انجام و امکان آنرا بررسی کنند.
  24. در صورت حتی موفق بودن به خاطر هزینه بالای ۱۰ تا ۱۰۰ میلیون دلار، به صرفه نیست. ### افراد معدودی امکان استفاده را خواهند داشت ولی نمی تواند بهانه ای برای توقف کار باشد.
  25. اگر بدن اهدا کننده کودک باشد، والدین اجازه دیدار با بدن او را در فرد جدید خواهند یافت؟ ### نیاز به وضع قوانین خواهد داشت.
  26. این فرد جدید احساس خواهد کرد کیست؟ کسی که صاحب مغز است یا کسی که صاحب بدن بوده؟ ### باید منتظر شد و دید! ولی هر کدام باشد باید مداخلات لازم از نظر روانی بای انجام شود.
  27. مغز جدید بدن جدید را به عنوان بخشی از خود در صورت بازگشت هوشیاری خواهد پذیرفت؟  ### اولین کسی که پیوند دست را دریافت کرد  با دست جدید راحت نبود و آنرا غریبه ای روی بدن خود میپنداشت. این مساله باعث شد به خاطر نخوردن عمدی داروهای سرکوب کننده ایمنی دست پیوندی را بدن پس بزند و قطع دست انجام شود [۲۲]. ممکن است چنین چالشهایی وجود داشته باشد ولی مطمئنا فرد به فرد واکنش متفاوت خواهد بود و نیاز به آموزشهای ویژه طولانی مدت قبل از پیوند وجود خواهد داشت.

نویسنده مقاله:

دکتر میر شهرام صفری

فوق دکترای علوم اعصاب از ریکن ژاپن

عضو هیئت مدیره انجمن علوم اعصاب ایران

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

مدیر آزمایشگاه دینامیک شبکه های عصبی قشر مغز

 

۱) اولین پیوند موفق سر انسان روی جسد – نوروسافاری «دانش مغز و علوم اعصاب»
۲) First head transplant successfully carried out on monkey, claims surgeon – Telegraph
۳) World’s first human HEAD transplant is ‘successfully’ carried out on a corpse (now all he needs to do is try it on a live person)
۴) JOSEF MENGELE

۱۳) HUMAN HEAD TRANSPLANT: World’s first proceedure ‘successfully’ carried out | Science | News | Express.co.uk
۱۴) Head transplant team’s new animal tests fail to convince critics | New Scientist
۱۵) Why Human Head Transplants Will Never Work
۱۶) Problems with head transplants – Business Insider
۱۷) Head transplant surgeon attacked by medical community after suggesting ‘unethical and dangerous’ operation is imminent | The Independent
۱۸) The Plan to Save a Life by Head Transplant – The Atlantic
۱۹) Are Head Transplants Possible… And Ethical?
۲۰) HEAVEN: The head anastomosis venture Project outline for the first human head transplantation with spinal linkage (GEMINI)
۲۱) The world’s first head transplant surgery might be part of one giant marketing stunt

۲۲) Britain’s first hand transplant ‘in 2012’

بیشتر بخوانید:  شناسایی احساسات با سیگنال های بیسیم

Check Also

اکسیژن خالص موجب ترمیم آسیب مغزی می شود/”حتی سالها بعد از ضربه مغزی”

نوروسافاری | پژوهشگران دریافته اند که درمان بیماران با نشگانگان پس از آسیب مغزی با …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *