خانه / عصب روانشناسی / تشخیص نشانه های استرس در کودکان و نوجوانان

تشخیص نشانه های استرس در کودکان و نوجوانان

نوروسافاری | کودکان و نوجوانان نیز همانند بزرگسالان استرس را تجربه می کنند. منابع گوناگونی می توانند موجب استرس در فرزندان ما شوند؛ از جمله: موفقیت در مدرسه، پیدا کردنِ دوست و تقویتِ روابط دوستانه یا مدیریتِ انتظاراتی که والدین، معلمان و مربیان از آنها دارند. بعضی از استرس ها میتوانند مثبت باشند زیرا انرژی موردنیاز برای مواجهه با امتحانات مدرسه، سخنرانی و فعالیت های ورزشی را فراهم می کنند. با این حال، استرسِ زیاد میتواند موجب چالش ها و سختی های زیادی برای فرد شود. بزرگسالان گاهی ممکن است از اینکه کودکان یا نوجوانانشان استرس طاقت فرسایی را تحمل می کنند، بی خبر باشند. توجه به علامت های رفتاری و هیجانی در تشخیص مشکلات بالقوه و کاریِ کودکان و نوجوانان، بسیار مهم است؛ به این ترتیب بزرگسالان می توانند بطور موفقیت آمیزی کودکان و نوجوانان را در دوره های سختِ زندگی شان راهنمایی و حمایت کنند. در اینجا به نکاتی اشاره می کنیم که توسط انجمن روان شناسی آمریکا (APA) تدوین شده اند تا شما را در تشخیص نشانه های احتمالی استرس در کودکان و نوجوانان یاری دهند.

بیشتر بدانید:  ۷ قانون برای «نه» گفتن به کودک

نشانه های احتمالی استرس در کودکان و نوجوانان

نسبت به تغییرات منفی در رفتار کودکان و نوجوانان هشیار باشید: نوجوانان در هر سنی و مخصوصا کودکان، ممکن است برایشان دشوار باشد استرسی را که تجربه می کنند تشخیص داده و به زبان بیاورند. در کودکان، استرس می تواند از طریق تغییرات رفتاری در آنها آشکار شود. تغییرات شایع در رفتار آنها می تواند شامل این موارد باشد: تند مزاجی یا بداخلاق بودن، کناره گیری از فعالیت های لذت بخش، بیان کردنِ نگرانی به شکل روزمره، نارضایتیِ بیش از حد معمول از مدرسه، گریه کردن، نشان دادن واکنش هایی از روی ترس که عجیب به نظر می آیند، چسبیدن به یکی از والدین یا معلمان، کم خوابی یا پرخوابی و کم خوری یا پرخوری.

اختصاص دادن وقتِ بیشتر به همسالان و اعتماد به آنها بخشی از رشد طبیعی نوجوانان است، اما فرار کردن از والدین، بهم زدنِ روابط دوستی درازمدت برای ایجاد روابط دوستی با افراد دیگر و بیان کردنِ خصومتِ مفرط نسبت به اعضای خانواده ممکن است نشان دهنده این باشد که نوجوانتان استرس زیادی را تجربه می کند. اگرچه رفتار منفی لزوماً ارتباطی با استرس مفرط ندارد، ولی تغییرات منفی در رفتار، تقریبا همیشه به وضوح نشان می دهد که مشکلی وجود دارد. لازم است بزرگسالان به این رفتارها توجه ویژه ای داشته باشند تا بتوانند به موقع پاسخ مناسبی به آنها بدهند.

بیشتر بدانید:  اثرات قلدری دوران کودکی‌ تا ۴۰ سال روی قربانی باقی‌ می‌‌ماند.

علایم جسمانی استرس در کودکان و نوجوانان

ممکن است “حالت تهوع” در کودکان و نوجوانان ناشی از استرس باشد، استرس همچنین میتواند موجب بروز نشانه های جسمانی مانند شکم درد و سردرد شود. اگر کودکتان بطور مکرر به مسئول بهداشتِ مدرسه مراجعه میکند یا از شکم درد و سردردهای مکرر شکایت دارد (در حالیکه از نظر پزشک، کودکتان در سلامت کامل به سر میبرد) و یا این شکایتها و مشکلات در شرایط خاصی (مثلا قبل از امتحان) شدت می یابند، می تواند حاکی از آن باشد که او استرس قابل توجهی را تحمل می کند.

مراقب نحوه تعاملِ کودکان و نوجوانانتان با دیگران باشید: گاهی ممکن است فرزندتان در خانه عادی به نظر برسد ولی در محیط های دیگر رفتارهای غیرعادی نشان دهد. این بسیار اهمیت دارد که والدین کودکان مختلف، با یکدیگر در ارتباط باشند تا از این طریق، رفتارهای آنها را زیرنظر داشته  باشند. همچنین، ارتباط والدین با معلمان، مدیران مدرسه و مربیانِ فعالیت های فوق برنامه ای می تواند آنها را از اندیشه ها، احساسات و رفتارهای فرزندانشان، و همچنین هرگونه نگرانی در آنها آگاه سازد.

به گوش باشید و تفسیر کنید: چون اغلب کودکان با واژه استرس و معنای آن آشنایی ندارند، ممکن است رنج و اضطراب خود را در قالب صفاتی همچون “نگران” ، “دست پاچه” ، “آزرده” ، “ناراحت” و “عصبانی” بیان کنند. همچنین، کودکان و نوجوانان ممکن است احساسات ناشی از استرس را با گفتن جملاتِ منفی درباره خود، دیگران و دنیای اطراف شان بیان کنند (مثلا: “هیچکس مرا دوست ندارد” ، “من احمق هستم” ، “هیچ چیز برایم لذت بخش نیست”). لازم است والدین نسبت به این حرفها و جملات هشیار باشند و دریابند که چرا کودک یا نوجوانشان این چیزها را می گوید و اینکه آیا این نشان دهنده بروز استرس در اوست یا نه.

درخواست کمک کنید: والدین، کودکان و نوجوانان لازم نیست خودشان به تنهایی با استرس طاقت فرسا روبرو شوند. چنانچه والدین نگران هستند از اینکه فرزندشان نشانه های استرس قابل توجهی را تجربه می کند، نه فقط محدود به نشانه های ذکرشده، می توانند مشکل خود را با یک متخصصِ سلامت روان مثل روان شناس مطرح کنند. روان شناسان آموزشهای ویژه ای دیده اند تا به مردم کمک کنند که مشکلات خود را بشناسند و راهبردهای موثرِ حل و فصلِ استرس ها را در خود پرورش دهند.

بیشتر بدانید:  استرس در کودکان، تغییرات ساختمانی منفی در مغز آنان ایجاد می کند

تفاوت استرس با ترس، وحشت، اضطراب

اغلب ما در طول زندگی دچار ترس، وحشت، اضطراب و واکنشهایی از این نوع شده ایم که همگی می توانند ناشی از استرس باشند. اما این واکنش ها با یکدیگر تفاوت دارند. ترس، پاسخی هیجانی به تهدید واقعی یا تصور تهدید قریب الوقوع است. استرس، فشار روانی است که در اثر عوامل محیطی یا ناملایمات درونی بر فرد وارد می شود. وحشت، حالت افراطیِ ترس است که غالبا روند سریعی دارد. اضطراب، پاسخی طبیعی بصورت پیش بینیِ تهدید آینده است که معمولا با تنش عضلانی و گوش به زنگی یا رفتارهای اجتنابی همراه است.

اختلال اضطرابی، نوعِ افراطی و ناسازگارانه اضطراب است معمولا ۱-۶ ماه یا بیشتر در فرد بوجود می آید و نه تنها باعث رنج درونی بلکه موجب اختلال قابل ملاحظه بالینی در عملکرد فرد در حیطه های مختلف می شود. چنانچه اختلالات اضطرابی در کودکی درمان نشوند، ادامه می یابند و غالبا در دوره نوجوانی یا جوانی شدت می یابند. اختلالات اضطرابی در زنان بیشتر از مردان رخ می دهد (نسبت۱:۲). عوامل ایجادکننده این اختلالات میتوانند ژنتیکی (معمولا قابل مشاهده در بستگان نزدیک) یا محیطی (در سنین پایین، محیط برابر است با خانواده. در سنین بالاتر، محیط برابر است با محیط همسالان و گسترده تر.) باشند. اینک می پردازیم به تعدادی از انواع اختلالات اضطرابی که در کودکان میتوانند رخ دهند.

“توجــه”: جزئیات ذکرشده درباره اختلالات اضطرابی صرفا اطلاعاتی جهتِ پیش آگهی هستند. تشخیص و درمان همواره باید توسط متخصصین سلامت روان انجام شوند که در این حوزه آمادگی های بالینی لازم را کسب کرده اند.

بیشتر بدانید:  تاثیر کتابخوانی بر رشد مغزی کودکان

تعدادی از اختلالات اضطرابی در کودکان که رایج هستند

اختلال اضطراب جدایی: شایع ترین اختلال اضطرابی در کودکان کمتر از ۱۲سال است. فرد مبتلا، در مورد جداشدن از اشخاص دلبسته می ترسد یا از آن مضطراب می شود. طول مدت زمان: حداقل ۴هفته در کودکان و نوجوانان.

لالی انتخابی: ناتوانی مداوم درصحبت کردن در موقعیت های اجتماعی که انتظار صحبت کردن در آنها می رود درحالیکه فرد در موقعیت های دیگر صحبت میکند. شروع معمولا قبل از ۵سالگی روی می دهد. این اختلال نسبتا نادر بوده و در خردسالان بیشتر یافت می شود.

فوبیای خاص: فرد مبتلا، از موضوع یا موقعیت های محدودی (محرک های فوبیک) می ترسد و از آنها اجتناب می کند. در کودکان، این ترس یا اضطراب ممکن است با گریه کردن، قشرق به راه انداختن، میخکوب شدن یا چسبیدن به والدین ابراز شود. طول مدت زمان: معمولا ۶ماه یا بیشتر.

اختلال اضطرابی اجتماعی: فرد از تعاملات اجتماعی و موقعیت هایی که در آنها احتمال ارزیابی شدن منفی توسط دیگران، شرمنده یا تحقیر شدن، طردشدن یا ایجاد مزاحمت وجود دارد، می ترسد و از آنها اجتناب می کند. در کودکان، اضطراب باید در موقعیت های همسالان و نه فقط هنگام تعامل با دیگران روی دهد. شروع می تواند در اوایل کودکی باشد. طول مدت زمان: حداقل ۶ماه.

اختلال اضطراب فراگیر: اضطراب و نگرانی بیش از حد در زمینه های مختلف که فرد کنترل آنها را دشوار می داند. نشانه ها: بیقراری یا احساس عصبی بودن، به راحتی خسته شدن، مشکل تمرکز یا حالت تهی بودن ذهن، تحریک پذیری، تنش عضلانی و اختلالات خواب. طول مدت زمان: ۶ماه یا بیشتر.

بیشتر بدانید:  یادگیری زبان دوم قبل از ۶ سالگی کودک را اجتماعی می کند

تهیه، تنظیم و ترجمه: عارف تبحری (دانشجوی کارشناسی روان شناسی عمومی) – وبسایت نوروسافاری

منابع:

American Psychological Association) APA) 

Diagnostic & Statistical Manual of Mental Disorder) DSM-5)

بیشتر بدانید:  کودکان دروغگو 'حافظه بهتری دارند'

همچنین ببینید

اندازه مغز بستگان درجه یک بیماران اسکیزوفرنی و اختلال دو قطبی متفاوت است

4.9 39  نوروسافاری | مغز بستگان درجه یک مبتلایان به اسکیزوفرنی و اختلال دو قطبی …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *